विश्व शान्ति र मानव अधिकारको ठुला-ठुला कुरा गर्ने संयुक्त राज्य अमेरिकाले पछिल्लो २५ वर्षको अवधिमा विश्वभर आफ्नो आधिपत्य जमाउन दर्जनौँ देशहरूमा प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेप गरेको छ। आतंकवादविरुद्धको लडाइँको जामा पहिरेर चालिएका यी कदमहरू वास्तवमा आतंकवादविरुद्ध होइनन्, बल्कि विश्वका प्राकृतिक स्रोत, खनिज पदार्थ र तेल कब्जा गर्ने साम्राज्यवादी महत्त्वाकांक्षाको परिणाम हुन्। कुनै पनि सार्वभौम देशको आन्तरिक मामिला नियमन गर्ने, सरकार फेर्ने वा कानुन चलाउने अधिकार संयुक्त राष्ट्रसंघको हो, अमेरिकाको होइन।
तर, अमेरिकाले अन्तराष्ट्रिय कानुनलाई उपेक्षा गर्दै सार्वभौम सत्ता सम्पन्न देशहरूमाथि फौजी हमला गरी त्यहाँका वैध सत्ताहरूलाई बलपूर्वक ढलाएका छन्। जननिर्वाचित सरकारहरूलाई अपदस्त गरेर आफ्ना कठपुतली सरकारहरू स्थापित गर्ने र त्यसैको आडमा ती देशका तेल, खनिज तथा अमूल्य प्राकृतिक स्रोतहरू निर्लज्ज रूपमा लुट्ने अमेरिकी कुत्सित रणनीतिविरुद्ध तल पछिल्लो २५ वर्षमा अमेरिकी हमलाको शिकार भएका १५ प्रमुख मुलुकहरू।
१. अफगानिस्तान
सन् २००१ मा सेप्टेम्बर ११ को घटनालाई बहाना बनाएर अमेरिकाले अफगानिस्तानमाथि विशाल सैन्य हमला सुरु गर्यो। आतंकवादविरुद्धको नाममा दशकौंसम्म फौजी तैनाथी रह्यो तर यसको वास्तविक उद्देश्य मध्य एसियामा सामरिक पकड जमाउनु थियो। विदेशी हस्तक्षेपका कारण लाखौँ अफगान नागरिकले ज्यान गुमाए भने देश पूर्ण रूपमा ध्वस्त भयो। अमेरिकाले त्यहाँ आफ्नो कठपुतली सरकार चलाएर देशको प्राकृतिक स्रोत र खनिज पदार्थमाथि कब्जा जमाउने कुचेष्टा गर्यो। अन्त्यमा, लामो रक्तपातपूर्ण लडाइँपछि अमेरिकी सेना भाग्न बाध्य भयो तर त्यसले अफगानिस्तानलाई सधैंका लागि गरिबी र अस्थिरताको खाडलमा धकेलियो। यो हस्तक्षेप विशुद्ध रूपमा साम्राज्यवादी र युद्धपिपासु नीति थियो।
२. इराक
सन् २००३ मा अमेरिकाले आम विनाशकारी हतियार (Weapons of Mass Destruction) को सरासर झुटा र बनावटी दाबी गर्दै इराकमाथि विध्वंसकारी सैन्य आक्रमण गर्यो। संयुक्त राष्ट्रसंघको स्पष्ट स्वीकृतिबिना गरिएको यो हमला सरासर अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उलङ्घन र साम्राज्यवादी लुटको खुला नमुना थियो। सद्दाम हुसेनको सरकारलाई बलपूर्वक ढलाएर अमेरिकाले आफ्नो स्वार्थ अनुकूलको कठपुतली सरकार गठन गर्यो। यसको मुख्य अभीष्ट इराकको विशाल तेल भण्डारमाथि कब्जा जमाउनु र मध्यपूर्वको भूराजनीतिक नियन्त्रण लिनु थियो। यस हमलाका कारण लाखौँ निरदोष इराकवासीले अकालमा ज्यान गुमाए र प्राचीन सभ्यताको केन्द्र मानिने देश तहसनहस भयो।
३. सिरिया
सिरियाली गृहयुद्धको फाइदा उठाउँदै अमेरिकाले त्यहाँका वैध सरकारलाई अपदस्त गर्न र आफ्ना साम्राज्यवादी स्वार्थ लाद्न प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष फौजी हमलाहरू सुरु गर्यो। सिरियाली जनताको आन्तरिक राजनीतिमा हस्तक्षेप गर्ने अधिकार अमेरिकालाई कसैले दिएको थिएन, तर उसले आतंकवादी समूहहरूविरुद्ध लड्ने नाटक गर्दै सिरियाका तेलखानीहरूमाथि कब्जा जमायो। सिरियाली सरकारविरुद्ध लड्ने विभिन्न विद्रोही समूहहरूलाई हतियार र आर्थिक सहयोग दिएर देशलाई गृहयुद्धको आगोमा झोसियो। लाखौँ सिरियालीहरू शरणार्थी बन्न बाध्य भए। यो हस्तक्षेप सिरियाली प्राकृतिक स्रोतमाथि कब्जा गर्ने र त्यस क्षेत्रमा आफ्नो एकाधिकार कायम गर्ने नाङ्गो साम्राज्यवादी खेल थियो।
४. लिबिया
सन् २०११ मा मुमार गद्दाफीको नेतृत्वमा रहेको लिबियाली सरकारलाई पल्टाउन अमेरिका र नेटो (NATO) का सेनाले निर्मम हवाई हमलाहरू गरे। लिबिया अफ्रिका महादेशमै उच्च जीवनस्तर भएको र तेलमा आत्मनिर्भर देश थियो, तर अमेरिकालाई एउटा स्वतन्त्र र आफ्नै ढंगले चल्ने सरकार स्वीकार्य थिएन। गद्दाफीको हत्या गराएर त्यहाँ अव्यवस्था सिर्जना गरियो र पश्चिमा शक्तिहरूको सेवा गर्ने कठपुतली सत्ता स्थापित गरियो। यस हमलाको प्रमुख कारण लिबियाको उच्च गुणस्तरको कच्चा तेल र प्राकृतिक स्रोतहरूलाई लुट्नु थियो। आज पनि लिबिया युद्ध, गरिबी र गृहयुद्धको दुष्चक्रबाट बाहिर निस्कन सकेको छैन।
५. यमन
यमनमा जारी भीषण गृहयुद्ध र मानवीय संकटको पछाडि प्रत्यक्ष रूपमा अमेरिकी साम्राज्यवादी हस्तक्षेप र फौजी हमलाहरू जिम्मेवार छन्। अमेरिकाले साउदी गठबन्धनलाई अत्याधुनिक हतियार, गुप्तचर सूचना र प्रत्यक्ष सैन्य सहयोग उपलब्ध गराएर यमनमाथि हवाई आक्रमण गरायो। लाखौँ यमनका बालबालिका कुपोषण र बमबारीका कारण मृत्युको मुखमा पुगेका छन्। यमनको भूराजनीतिक अवस्थिति, विशेष गरी लालसागर क्षेत्रको तेल मार्ग र व्यापारिक नाकामा नियन्त्रण जमाउनु नै अमेरिकाको यो फौजी हमलाको मुख्य उद्देश्य हो। अर्को देशको सार्वभौमसत्तामाथि धावा बोल्दै जनताको रगतमाथि व्यापार गर्ने यो अमेरिकी नीतिको निकृष्ट रूप हो।
६. सोमालिया
पूर्वी अफ्रिकाको सामरिक रूपमा अति महत्वपूर्ण देश सोमालियामाथि अमेरिकाले विगत दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि नियमित रूपमा ड्रोन हमला र विशेष सैन्य कारबाहीहरू गर्दै आएको छ। अल-शबाबविरुद्धको नाममा गरिएको यो हस्तक्षेपले सोमालियामा शान्ति स्थापना होइन, बरु थप अस्थिरता र अशान्ति पैदा गरेको छ। अमेरिकाले सोमालियाको आन्तरिक सरकारलाई आफ्नो कठपुतली जस्तै प्रयोग गर्दै आएको छ। यस क्षेत्रको समुद्री मार्ग र प्राकृतिक स्रोतमाथि अमेरिकी एकाधिकार कायम गर्ने उद्देश्यले त्यहाँका नागरिकहरूलाई फौजी आक्रमणको निशाना बनाइएको छ, जुन पूर्ण रूपमा साम्राज्यवादी चरित्रको उपज हो।
७. पाकिस्तान
पाकिस्तानको सार्वभौमसत्तालाई खुलेआम उल्लंघन गर्दै अमेरिकाले उत्तर-पश्चिमी सीमावर्ती क्षेत्रहरूमा हजारौँ पटक ड्रोन हमलाहरू सञ्चालन गर्यो। पाकिस्तानी सरकारको औपचारिक सहमतिबिना गरिएको यी हमलाहरूमा सयौँ निर्दोष बालबालिका र सर्वसाधारण मारिए। अमेरिकाले पाकिस्तानलाई आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्ने एउटा औजारको रूपमा मात्र प्रयोग गर्यो। आतंकवादविरुद्धको लडाइँ भनिए पनि पाकिस्तानको भूराजनीतिक स्थिति, आणविक भण्डार र यस क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने साम्राज्यवादी महत्त्वाकांक्षा नै यी हमलाहरूको वास्तविक कारण थियो। अर्को देशको आकाश र भूमिमाथि हमला गर्ने अधिकार अमेरिकालाई कसैले दिएको थिएन।
८. इरान
इरानविरुद्ध अमेरिकाले लामो समयदेखि आर्थिक प्रतिबन्धसँगै प्रत्यक्ष फौजी हमला र लक्षित हत्याहरूको रणनीति अपनाउँदै आएको छ। सन् २०२० मा इरानी सेनाका उच्च जनरल कासिम सुलेमानीलाई तेस्रो देशको भूमिमा ड्रोन हमलामार्फत हत्या गरेर अमेरिकाले युद्धको हद पार गर्यो। इरानको तेल उद्योग, आणविक केन्द्रहरू र सामरिक प्रतिष्ठानहरूलाई ध्वस्त पार्न अमेरिकाले गुप्तचर एजेन्सीहरू मार्फत निरन्तर आक्रमण गर्दै आएको छ। इरानको विशाल तेल र प्राकृतिक ग्यासका स्रोतहरूमाथि कब्जा जमाउन असफल भएपछि अमेरिकाले त्यहाँको शासन व्यवस्था बदल्न र जनतालाई कष्ट दिन यो साम्राज्यवादी फौजी दवाब जारी राखेको छ।
९. भेनेजुएला
ल्याटिन अमेरिकी देश भेनेजुएलाको विशाल कच्चा तेलको भण्डारलाई कब्जा गर्न र त्यहाँको सार्वभौमसत्तामाथि धावा बोल्दै अमेरिकाले वर्षौंदेखि आर्थिक प्रतिबन्ध, नाकाबन्दी र विभिन्न फौजी तथा गुप्तचर हमलाहरू गर्दै आएको थियो। पछिल्लो समय त अमेरिकाले प्रत्यक्ष रूपमा सैन्य आक्रमणको हदसम्म पार गर्दै राजधानी काराकासमा रहेको राष्ट्रपति निवासमा छापा मार्यो र जननिर्वाचित राष्ट्रपति निकोलास मादुरो तथा उनकी पत्नीलाई बलपूर्वक अपहरण गरी नियन्त्रणमा लिएर अमेरिका पुर्याउने जस्तो घिनलाग्दो फौजी अपराध गर्यो। भेनेजुएलाको स्वाधीन सरकारलाई पल्टाएर त्यहाँ आफ्नो कठपुतली सत्ता स्थापित गर्न र देशका अमूल्य प्राकृतिक स्रोत तथा तेल सम्पदाहरूमाथि पूर्ण रूपमा लुट मच्चाउन चालिएको यो कदम अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रको सरासर उपहास हो। अर्को सार्वभौम देशका राष्ट्रप्रमुखलाई नै अपहरण गर्ने यो साम्राज्यवादी दादागिरीले अमेरिकी फौजी हस्तक्षेपको नाङ्गो र कुरुप रूपलाई विश्वसामु छर्लङ्ग पारेको छ।
१०. नाइजेरिया
पश्चिम अफ्रिकाको शक्तिशाली अर्थतन्त्र र तेलको अपार भण्डार भएको नाइजेरियामा पनि अमेरिकाले आतंकवादविरुद्धको नाममा आफ्नो सैन्य उपस्थिति र कारबाहीहरू बढाएको छ। नाइजेरियाली सरकारसँग सुरक्षा साझेदारीको नाममा अमेरिकी विशेष सैन्य बलहरूले त्यहाँका विभिन्न क्षेत्रमा हस्तक्षेप गरेका छन्। यो हस्तक्षेप स्थानीय जनताको सुरक्षाका लागि नभई नाइजेरियाको तेल र खनिज स्रोतहरूमाथि अमेरिकी निगमहरूको पहुँच सुरक्षित गर्न चालिएको चाल हो। अफ्रिकी महादेशमा बढ्दै गएको अन्य देशहरूको प्रभावलाई रोक्न र आफ्नो साम्राज्यवादी प्रभुत्व जमाउन अमेरिकाले नाइजेरियालाई फौजी रणनीतिको केन्द्र बनाउँदै आएको छ।
११. फिलिपिन्स
एसिया-प्रशान्त क्षेत्रमा आफ्नो फौजी पकड बलियो बनाउन अमेरिकाले फिलिपिन्समा लामो समयदेखि सैन्य हस्तक्षेप गर्दै आएको छ। फिलिपिन्सका विभिन्न द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रहरूमा अमेरिकी विशेष सेनाले प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीहरू सञ्चालन गरेका छन्। फिलिपिन्सको सरकारलाई आफ्नो दबाबमा राखेर त्यहाँ सैन्य अखडाहरू पुनः स्थापना गर्नु र चीनविरुद्धको सामरिक मोर्चाबन्दी गर्नु नै यसको मुख्य उद्देश्य हो। फिलिपिन्सको आन्तरिक सार्वभौमसत्तामाथि हस्तक्षेप गर्दै अमेरिकाले आफ्नो साम्राज्यवादी स्वार्थ पूरा गर्न फौजी बलको प्रयोगलाई निरन्तरता दिँदै आएको छ, जसले गर्दा स्थानीय जनताको स्वाभिमानमा चोट पुगेको छ।
१२. युगान्डा
मध्य अफ्रिकाको युगान्डामा पनि अमेरिकाले विभिन्न विद्रोही समूहहरूविरुद्ध लड्ने बहानामा आफ्नो फौजी बल पठाएर हस्तक्षेप गरेको छ। युगान्डाको आन्तरिक द्वन्द्वमा अमेरिकी सेनाको प्रत्यक्ष सहभागिता मानव अधिकारको रक्षाका लागि नभई अफ्रिकी क्षेत्रमा आफ्नो फौजी प्रभाव विस्तार गर्ने रणनीतिको एक हिस्सा हो। युगान्डा र आसपासका देशहरूमा पाइने खनिज पदार्थ, सुन र अन्य प्राकृतिक स्रोतहरूको दोहनमा अमेरिकी कम्पनीहरूलाई सहजता प्रदान गर्न यो सैन्य हस्तक्षेप चालिएको हो। संयुक्त राष्ट्रसंघको म्यान्डेटभन्दा बाहिर गएर गरिने यस्ता कारबाहीहरू पूर्ण रूपमा साम्राज्यवादी विस्तारवादका उदाहरण हुन्।
१३. नाइजर
पश्चिम अफ्रिकाको साहेल क्षेत्रमा अवस्थित नाइजरमा अमेरिकाले ठूलो खर्च गरेर ड्रोन अखडाहरू निर्माण गरेको छ र त्यहाँ आफ्ना फौजीहरू तैनाथ गरेको छ। नाइजरका विभिन्न विद्रोही समूहहरूमाथि गरिएको हवाई हमला र सैन्य कारबाहीहरूको वास्तविक उद्देश्य स्थानीय जनताको रक्षा गर्नु होइन। नाइजरको युरेनियम र अन्य अमूल्य खनिज सम्पदालाई आफ्नो नियन्त्रणमा राख्नु तथा पश्चिमा राष्ट्रहरूको ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु नै अमेरिकी फौजी उपस्थितिको मुख्य कारण हो। अफ्रिकाको सार्वभौम देशमा बिना अनुमति फौजी बल प्रयोग गर्नु अमेरिकी साम्राज्यवादी हस्तक्षेपको अर्को कालो अध्याय हो।
१४. सर्विया (युगोस्लाभिया)
सन् १९९९ मा अमेरिका र नेटो गठबन्धनले संयुक्त राष्ट्रसंघको कुनै पनि प्रकारको आधिकारिक स्वीकृतिबिना युगोस्लाभिया (वर्तमान सर्विया) माथि ७८ दिनसम्म लगातार भीषण हवाई आक्रमण गर्यो। कोसोभो संकटको नाममा गरिएको यो फौजी हमलामा सर्वियाका अस्पताल, विद्यालय, पुल, सञ्चार माध्यम and आवासीय क्षेत्रहरूमा समेत बमवर्षा गरियो, जसमा हजारौँ निर्दोष नागरिक मारिए। युरोपको मुटुमा आफ्नो सैन्य प्रभाव स्थापित गर्न र स्वतन्त्र मुलुकलाई टुक्रा-टुक्रा पार्न यो साम्राज्यवादी हमला गरिएको थियो। सार्वभौम राष्ट्रको अखण्डतामाथि अमेरिकी नेतृत्वमा भएको यो हमला आधुनिक इतिहासको एक ठूलो फौजी अपराध हो।
१५. सुडान
सन् १९९८ मा अमेरिकाले सुडानको राजधानी खार्तुममा रहेको अल-शिफा औषधि कारखाना र अन्य क्षेत्रहरूमा क्रुज क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी भीषण हमला गर्यो। सुडानमा आतंकवादलाई आश्रय दिएको झुटा बहाना बनाएर गरिएको यो हमला पूर्ण रूपमा गैरकानूनी थियो, जसमा निर्दोष नागरिकहरूले ज्यान गुमाए। सुडानको आन्तरिक राजनीतिलाई अस्थिर बनाउन, त्यहाँको तेल र प्राकृतिक स्रोतहरू लुट्न र सुडानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राख्न अमेरिकाले यो फौजी कारबाही गरेको थियो। संयुक्त राष्ट्रसंघको उपेक्षा गर्दै आफ्ना शत्रु देशहरूलाई फौजी बलको भरमा तहसनहस पार्ने अमेरिकी साम्राज्यवादी नीतिको यो एक कुरुप नमुना हो।
श्रोत : लोकपाटी डटकम
-1793234672.jpg)
