चिरञ्जीवी घिमिरे
पृष्ठभूमि
जग हल्लियो, जग काँप्यो, जग स्तब्ध भयो, जग हाँस्यो—अन्ततः जगले सत्य स्वीकार्यो।
३०, ३५, ३६, ३७, १०४… इतिहासका अनेक अध्यायहरू सकिए। २००७, २०१७, २०४६, २०६२/६३ र २०७२ जस्ता राजनीतिक मोडहरू पनि अब इतिहासका पानामा अंकित भइसकेका छन्। इतिहासको उद्देश्य विगतलाई बारम्बार दोहोर्याउनु होइन; त्यसबाट शिक्षा, प्रेरणा र ऊर्जा लिएर अझ बलियो भविष्य निर्माण गर्नु हो।
अब हाम्रो साझा परिचय एउटै हुनुपर्छ—मेरो देश, नेपाल।
पृथ्वीनारायण शाहजस्ता वीरहरूको नेतृत्वमा निर्माण भएको यो देश केवल खुकुरीको बलमा बनेको होइन। यसको निर्माणमा रणनीतिक कौशल, अदम्य साहस, राष्ट्रिय एकता, आत्मविश्वास र कठिन परिस्थितिसँग जुध्ने इच्छाशक्तिको ठूलो भूमिका छ। हामी वीर पुर्खाका सन्तान भएको गर्व गर्छौँ। तर आज प्रश्न उठ्छ—के हामीमा त्यही आत्मबल बाँकी छ? के त्यही साहस र जिम्मेवारीबोध हाम्रो पुस्तामा छ?
आजको युग केवल मोबाइलको लत, क्षणिक चर्चाको होड वा सामाजिक सञ्जालका स्टन्टले चल्दैन। राष्ट्र निर्माणका लागि सकारात्मक सोच, अनुशासन, ज्ञान, सीप, प्रविधि, श्रम र जिम्मेवार नागरिक चेतना आवश्यक हुन्छ।
यसैले—
इतिहास हाम्रो गौरव हो,
अनुभव हाम्रो शिक्षा हो,
प्रेरणा हाम्रो शक्ति हो,
युवा हाम्रो सम्भावना हो,
र नेपाल हाम्रो साझा पहिचान हो।
विगतका राजनीतिक क्रान्तिको योगदान
नेपालमा भएका विगतका राजनीतिक क्रान्ति र आन्दोलनलाई अस्वीकार गर्नु इतिहासप्रतिको अन्याय हुनेछ। ती संघर्षले शासन प्रणाली परिवर्तन गरे, नागरिक अधिकारका ढोका खोले, राजनीतिक चेतनाको विस्तार गरे र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई संस्थागत गर्ने आधार तयार गरे।
हरेक राजनीतिक परिवर्तनले आफ्नो समय र परिस्थितिअनुसार नेपाली समाजलाई अगाडि बढाउने महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। आज हामी परिवर्तन सम्भव छ भन्ने विश्वास गर्न सक्ने अवस्थामा आइपुग्नुको पछाडि ती संघर्ष, बलिदान र ऐतिहासिक उपलब्धिहरूको महत्वपूर्ण योगदान छ।
त्यसैले विगतका क्रान्ति केवल इतिहासका घटना होइनन्; ती आजको परिवर्तनका आधार हुन्। तिनका उपलब्धिको रक्षा गर्नु र तिनबाट सिकेर अघि बढ्नु वर्तमान पुस्ताको जिम्मेवारी हो।
राजनीतिक परिवर्तनभन्दा परको लक्ष्य
तर राजनीतिक परिवर्तन आफैँमा क्रान्तिको अन्तिम लक्ष्य हुन सक्दैन।
सत्ता परिवर्तन, शासन प्रणालीको परिवर्तन र नयाँ राजनीतिक संरचनाको स्थापना आवश्यक चरण हुन्। तर त्यसले जनताको दैनिक जीवनमा **न्याय, सुरक्षा, सम्मान, रोजगारी, समान अवसर, सुशासन र स्थायित्व** ल्याउन सकेन भने क्रान्तिको उद्देश्य अझै अधुरो रहन्छ।
असली क्रान्तिले केवल सरकार वा व्यवस्था बदल्दैन; यसले समाज, परिवार, समुदाय, सोच, संस्कार, अर्थतन्त्र र मानवीय सम्बन्धमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउँछ। जनताको जीवनस्तर सुधार्छ र राज्य तथा नागरिकबीचको विश्वासलाई बलियो बनाउँछ।
यही दृष्टिले हेर्दा नेपालले राजनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण परिवर्तनहरू हासिल गरिसकेको भए पनि सामाजिक, आर्थिक र मानवीय जीवनलाई पूर्ण रूपमा रूपान्तरण गर्ने क्रान्ति अझै बाँकी छ।
अब विगतका उपलब्धिको संरक्षण गर्दै विभाजन, अविश्वास, घृणा र प्रतिशोधको राजनीतिभन्दा माथि उठ्न आवश्यक छ। राजनीतिक परिवर्तनलाई व्यवहारमा उतार्दै त्यसको प्रत्यक्ष लाभ जनताको जीवनमा पुर्याउनु आजको मुख्य आवश्यकता हो।
युवा नेतृत्वको ऐतिहासिक अवसर
यही सन्दर्भमा पछिल्लो पुस्ताको युवा जागरण र राजनीतिक सक्रियता महत्वपूर्ण मोडका रूपमा अघि आएको छ। यसले देशको नेतृत्व क्रमशः युवाको हातमा हस्तान्तरण गर्ने सम्भावनाको ढोका खोलेको छ। यद्यपि यो प्रक्रिया अझै पूर्ण भइसकेको छैन।
युवाको सहभागिता र नेतृत्व बढ्नु सकारात्मक सुरुवात हो। तर नेतृत्वमा पुग्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन; नेतृत्वको अर्थ जिम्मेवारी वहन गर्नु पनि हो।
युवाले विगतका राजनीतिक उपलब्धिलाई सम्मानपूर्वक आत्मसात गर्दै इमानदार नेतृत्व, स्पष्ट दृष्टिकोण, जिम्मेवार शासन, पारदर्शिता र नयाँ राजनीतिक संस्कार स्थापित गर्न सक्नुपर्छ।
देश चलाउनु भनेको केवल पुस्ता परिवर्तन गर्नु होइन। शासन गर्ने सोच, संस्कार, प्राथमिकता, निर्णय प्रक्रिया र कार्यशैलीमा परिवर्तन ल्याउनु पनि हो।
त्यसैले युवाले पुरानो पुस्ताको कमजोरी दोहोर्याउने होइन, विगतका अनुभवबाट सिक्दै नयाँ राजनीतिक संस्कार निर्माण गर्नुपर्छ।
युवाको जिम्मेवारी
अब युवाको नेतृत्वले परिवर्तनलाई नारामा सीमित नराखी परिणाममा रूपान्तरण गर्नुपर्छ।
सामाजिक एकता, पारिवारिक तथा सामुदायिक विश्वास, बलियो अर्थतन्त्र, स्वदेशमै रोजगारी, समान अवसर, गुणस्तरीय शिक्षा, प्रभावकारी सार्वजनिक सेवा र उत्तरदायी शासन आजका प्रमुख आवश्यकता हुन्।
युवालाई आफ्नै देशमा भविष्य देखाउने वातावरण निर्माण गर्नु, राज्यप्रति जनताको भरोसा बढाउनु र विभाजनकारी राजनीतिलाई क्रमशः अन्त्य गर्नु युवाकै महत्वपूर्ण दायित्व हो।
विगतका राजनीतिक उपलब्धिलाई सुशासन, सामाजिक एकता, आर्थिक समृद्धि, रोजगारी सिर्जना र राष्ट्रिय पुनर्निर्माणमा रूपान्तरण गर्न सके मात्र राजनीतिक क्रान्तिले सामाजिक र आर्थिक पूर्णता प्राप्त गर्न सक्छ।
अबको क्रान्तिको दिशा
अबको क्रान्ति कसैलाई हटाउने, कसैलाई समाप्त गर्ने वा बदला लिने अभियान हुनुहुँदैन।
अबको क्रान्ति टुटेको विश्वास जोड्ने, विभाजित समाजलाई एकताबद्ध गर्ने, परिवार र समुदायमा भरोसा पुनःस्थापित गर्ने, युवालाई अवसर दिने र जनतालाई राज्यप्रति विश्वास दिलाउने अभियान बन्नुपर्छ।
क्रान्तिको अर्थ अराजकता होइन, परिवर्तन हो।
क्रान्तिको अर्थ विनाश होइन, निर्माण हो।
क्रान्तिको अर्थ प्रतिशोध होइन, न्याय हो।
क्रान्तिको अर्थ केवल सत्ता परिवर्तन होइन, जनताको जीवनमा परिवर्तन हो।
अबको पुस्ताले यही अर्थमा क्रान्तिको नयाँ परिभाषा स्थापित गर्न आवश्यक छ।
राष्ट्रिय संकल्प
अबको राष्ट्रिय संकल्प स्पष्ट हुनुपर्छ—
विगतका उपलब्धिको संरक्षण,
वर्तमानको जिम्मेवार रूपान्तरण,
र भविष्यको नेतृत्व युवाको हातमा।
युवाबाट नेतृत्व, युवाबाट निर्माण र युवाकै सक्रिय सहभागिताबाट समृद्ध, न्यायपूर्ण, आत्मनिर्भर र एकताबद्ध नेपालको निर्माण गर्नु आजको ऐतिहासिक आवश्यकता हो। देशको भविष्य केवल राजनीतिक भाषणले बन्दैन। त्यो नीति, निष्ठा, श्रम, ज्ञान, प्रविधि, अनुशासन र जिम्मेवार नेतृत्वबाट निर्माण हुन्छ।
त्यसैले अब हामीले विगतलाई गाली गरेर होइन, त्यसबाट सिकेर अघि बढ्नुपर्छ। उपलब्धिलाई नष्ट गरेर होइन, संरक्षण गर्दै त्यसलाई अझ समृद्ध बनाउनुपर्छ। पुस्ताबीच द्वन्द्व सिर्जना गरेर होइन, अनुभव र ऊर्जाबीच सहकार्य स्थापित गर्नुपर्छ।
किनकि—
जुन क्रान्तिले देश र समाज जोड्छ,
जुन क्रान्तिले अवसर सिर्जना गर्छ,
जुन क्रान्तिले जनताको भरोसा पुनःस्थापित गर्छ,
जुन क्रान्तिले युवालाई भविष्य देखाउँछ,
र जुन क्रान्तिले भावी पुस्ताको जीवन सुरक्षित बनाउँछ—
त्यही नै असली क्रान्ति हो।
अबको क्रान्ति निर्माणको क्रान्ति हो।
अबको नेतृत्व जिम्मेवारीको नेतृत्व हो।
र अबको नेपाल युवाको सपना, श्रम र संकल्पले निर्माण गर्ने नेपाल हो।
(लेखक घिमिरे सैनामैना नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत हुनुहुन्छ।)
-1791293903.jpg)
